Great Himalaya Trail: polski biegacz celuje w rekord
Dr hab. Jakub Szczepański, filozof, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego i biegacz ultra, planuje jesienią 2026 roku pokonać Great Himalaya Trail w wariancie High Route. Projekt RunGHT zakłada przebiegnięcie około 1300 kilometrów przez najbardziej odludne regiony Nepalu w czasie do 45 dni. Skala przedsięwzięcia sprawia, że będzie to test nie tylko wydolności, lecz także planowania, samokontroli i zarządzania ryzykiem w wysokich górach.
Dlaczego High Route jest wyzwaniem wyjątkowym
Great Himalaya Trail High Route prowadzi przez obszary w pobliżu Kanchenjungi, Makalu, Everestu, Rolwalingu, Manaslu i Annapurny. Trasa obejmuje około 90 000 metrów przewyższenia, czyli wielokrotność wysokości wszystkich najwyższych gór świata liczonych od poziomu morza. Jej przejście wymaga przekroczenia 21 przełęczy, z których wiele znajduje się powyżej 6000 m n.p.m. W takich warunkach zwykła ocena możliwości wysiłkowych przestaje wystarczać, ponieważ o postępie decydują również pogoda, stan śniegu, orientacja w terenie oraz możliwość bezpiecznego odwrotu.
Wariant High Route nie jest jednolitym, wygodnie oznakowanym szlakiem biegowym. Odcinki poza rozwiniętą infrastrukturą, zmienny charakter podłoża i duże odległości między punktami zaopatrzenia wymagają samodzielności logistycznej. Z tego powodu deklarowany cel należy rozpatrywać jako ambitną próbę sportową, a nie standardowy start w zawodach z wyznaczoną trasą i obsługą. Szczepański chce zrealizować ją w formule semi-autonomous, czyli z ograniczonym wsparciem zewnętrznym, przy zachowaniu maksymalnej niezależności podczas poruszania się w terenie.
Największe obciążenia dla organizmu
Na dużej wysokości podstawowym problemem jest niedotlenienie, które ogranicza możliwości tlenowe organizmu i wydłuża regenerację. Nawet tempo odczuwane na nizinach jako spokojne może tam prowadzić do szybkiego wzrostu tętna, osłabienia i narastającego deficytu energetycznego. Dodatkowo długie zejścia obciążają mięśnie czworogłowe, stawy skokowe i układ nerwowy, a wielodniowy wysiłek zwiększa ryzyko urazów przeciążeniowych. Kluczowe stają się aklimatyzacja, kontrola objawów choroby wysokościowej, odpowiednie nawodnienie oraz dostarczanie energii mimo spadku apetytu.
Energia ważniejsza niż chwilowe tempo
W projekcie o długości 45 dni wynik nie zależy od pojedynczego mocnego etapu, lecz od zdolności do utrzymania powtarzalnego wysiłku. Zbyt szybki początek może skutkować uszkodzeniami mięśni, problemami żołądkowymi albo kryzysem psychicznym, którego nie da się łatwo odwrócić w odległym terenie. Dlatego strategia powinna opierać się na rozsądnym limicie intensywności, systematycznym jedzeniu i ochronie snu. Bieg w Himalajach oznacza w praktyce płynne przechodzenie między truchtem, szybkim marszem, podejściem i technicznym przemieszczaniem się w zależności od warunków.
Przygotowanie do ekspedycji biegowej
Takie wyzwanie wymaga przygotowań wykraczających poza budowanie kilometrażu. Istotne są treningi w terenie górskim, praca nad siłą ekscentryczną podczas zbiegów oraz nauka sprawnego poruszania się z lekkim, lecz kompletnym wyposażeniem. Równie ważne pozostają rekonesanse na trasie, testy sprzętu w zimnie i wilgoci oraz przygotowanie procedur na wypadek pogorszenia pogody. Główna próba w październiku 2026 roku ma być kulminacją kilkuletniego procesu obejmującego właśnie te elementy.
- Aklimatyzacja: stopniowe dostosowanie organizmu do wysokości i gotowość do zmiany planu przy objawach choroby wysokościowej.
- Logistyka: precyzyjne rozpisanie punktów żywieniowych, łączności, noclegów i wariantów awaryjnych.
- Sprzęt ultra-light: ograniczanie masy bez rezygnacji z ochrony termicznej, nawigacji oraz wyposażenia ratunkowego.
- Odporność mentalna: umiejętność podejmowania spokojnych decyzji mimo zmęczenia, izolacji i presji czasu.
Projekt sportowy, badawczy i dokumentalny
RunGHT ma łączyć próbę sportową z analizą funkcjonowania człowieka w środowisku ekstremalnym. Planowana współpraca z zagranicznymi ośrodkami naukowymi może dostarczyć cennych obserwacji dotyczących obciążeń fizjologicznych oraz sposobów radzenia sobie z długotrwałym wysiłkiem na wysokości. Ważnym elementem będzie też dokumentacja wyprawy prowadzona na bieżąco, a następnie rozwijana w formie filmu i książki. Taka perspektywa pozwala pokazać realny przebieg ekspedycji: nie tylko spektakularne widoki i tempo, ale też wątpliwości, korekty planu oraz konsekwencje decyzji podejmowanych w górach.
FAQ: najważniejsze pytania o RunGHT
Czym jest Great Himalaya Trail High Route?
To wysokogórski wariant Wielkiego Szlaku Himalajskiego przebiegający przez Nepal. Łączy odległe regiony Himalajów i obejmuje liczne przełęcze położone na bardzo dużych wysokościach. W odróżnieniu od popularnych tras trekkingowych często prowadzi poza obszarami z rozwiniętą infrastrukturą. Z tego względu jest uznawany za jedno z najtrudniejszych wyzwań trekkingowych i ultra-endurance.
Jak długi jest planowany bieg Jakuba Szczepańskiego?
Założenie projektu obejmuje około 1300 kilometrów. Łączna suma podejść i zejść ma wynieść blisko 90 000 metrów przewyższenia. Szczepański zakłada ukończenie trasy w ciągu 45 dni. Oznacza to konieczność codziennego pokonywania znacznych dystansów w terenie, którego trudność zmienia się wraz z wysokością i warunkami atmosferycznymi.
Co oznacza formuła semi-autonomous?
Formuła semi-autonomous zakłada wysoki poziom samodzielności uczestnika, ale nie oznacza całkowitego odcięcia od wsparcia organizacyjnego. Kluczowe decyzje dotyczące tempa, wyposażenia i funkcjonowania w terenie pozostają po stronie biegacza. Pomoc może dotyczyć wcześniej ustalonych elementów logistycznych oraz bezpieczeństwa. Szczegółowy zakres takiego wsparcia powinien być jasno określony przed rozpoczęciem próby.
Dlaczego bieganie na wysokości ponad 6000 m n.p.m. jest ryzykowne?
Na tej wysokości dostępność tlenu jest znacznie niższa niż na poziomie morza. Organizm wolniej się regeneruje, a objawy zmęczenia mogą pojawić się przy relatywnie niewielkiej intensywności. Wzrasta również ryzyko choroby wysokościowej, wychłodzenia, odwodnienia i błędów wynikających z pogorszenia koncentracji. Bezpieczeństwo wymaga stałego monitorowania stanu zdrowia oraz gotowości do rezygnacji z dalszego marszu lub biegu.
Co zdecyduje o powodzeniu próby
O sukcesie RunGHT nie przesądzi wyłącznie forma biegowa, lecz zdolność do konsekwentnego podejmowania ostrożnych decyzji przez wiele tygodni. Największą wartością projektu może być pokazanie, że ultra-endurance w Himalajach wymaga pokory wobec wysokości, pogody i własnych ograniczeń. Partnerstwo z Uniwersytetem Jagiellońskim oraz patronat Magazynu Góry wzmacniają naukowy i środowiskowy wymiar przedsięwzięcia. Jeśli próba dojdzie do skutku zgodnie z planem, będzie jednym z najciekawszych polskich projektów w światowym bieganiu wysokogórskim 2026 roku.